Skilgreining

Virðisaukaskattur (VSK) er óbeinn neysluskattur sem leggst á söluverð vöru og þjónustu á hverju stigi framleiðslu og dreifingar. Hann er reiknaður sem tiltekin prósenta af söluverði og innheimtist af seljanda við sölu. Seljandi dregur frá þann VSK sem hann hefur þegar greitt við innkaup á vörum og þjónustu (innskatt) og skilar mismuninum til Skattsins.
Þetta tryggir að skattur leggst aðeins á virðisaukann sem skapast á hverju stigi, frá hráefni til fullbúinnar vöru. Endanlegur kostnaður af VSK fellur á neytandann, þar sem fyrirtækin eru milligönguaðilar sem innheimta og skila skattinum. Skatthlutföll og undanþágur eru ákveðin af hverju ríki og geta verið mismunandi eftir vöruflokkum eða þjónustu.

Raundæmi

Jón rekur lítið kaffihús. Hann kaupir kaffibaunir og mjólk af heildsala til að framleiða drykki sem hann selur til viðskiptavina.
Í upphafi kaupir hann inn hráefni fyrir 100.000 kr. + 11% VSK = 111.000 kr. Fyrir þessi innkaup nær hann að selja kaffidrykki til viðskiptavina fyrir samtals 300.000 kr. (verð með VSK). Hann innheimtir þannig 29.730 kr. í VSK af viðskiptavinum sínum.
📌 Nánar: Svona reiknast uppgjörið:
  • 📥 Innskattur – VSK sem Jón greiddi þegar hann keypti hráefnin: 11.000 kr.
    (111.000 / 1,11 = 100.000 → 111.000 – 100.000 = 11.000)
  • 📤 Útskattur – VSK sem hann innheimti af viðskiptavinum: 29.730 kr.
    (300.000 / 1,11 ≈ 270.270 → 300.000 – 270.270 = 29.730)
Upphæð sem Jón þarf að skila til ríkisins: 18.730 kr.
(Útskattur – Innskattur)
Fyrirtæki greiða ekki VSK „úr eigin vasa“, heldur skila mismuninum milli innskatts og útskatts til ríkisins.

Hvaða áhrif hefur þetta á mig?

Þegar þú kaupir vöru eða þjónustu greiðir þú venjulega virðisaukaskatt án þess að taka sérstaklega eftir því, því hann er innifalinn í uppgefnu verði í búðinni. Þegar þú ferð t.d. á „Tax-free daga“ í Hagkaup, þá vísar orðið „Tax“ í virðisaukaskatt. Þá ert þú að kaupa vörur á því verði sem væri án virðisaukaskatts.
💡 Athugaðu: Á svokölluðum „Tax-free dögum“ er ekki verið að fella VSK niður með undanþágu frá ríkinu. Verslunin lækkar einfaldlega verðið um það sem nemur skattprósentunni, þannig að þú greiðir lægra vöruverð en fyrirtækið innheimtir samt VSK af því lægra verði og skilar til ríkisins.

Tegundir

  • Almennt þrep - 24%: Gildir um flestar vörur og þjónustu.
  • Lækkað þrep - 11%: - Gildir um tilteknar vörur og þjónustu, svo sem matvæli, bækur o.fl.
  • Undanþegin velta - 0%: - Vörur og þjónusta sem ekki bera virðisaukaskatt, t.d. heilbrigðisþjónusta og útflutningur.