Skilgreining

Tekjuskatti má skipta í tvo flokka. Annars vegar er það tekjuskattur einsaklinga, sem er lagður á launatekjur einstaklinga og hins vegar tekjuskattur lögaðila, sem er skattur sem fyrirtæki greiða af hagnaði sínum.
Á Íslandi er tekjuskattur einstaklinga þrepaskiptur, sem þýðir að skattprósenta hækkar eftir því sem tekjur aukast. Þrep tekjuskatts eru eftirfarandi árið 2025:
  • 1.þrep: 31,49% – Af tekjum 0 – 472.005 kr.
  • 2.þrep: 37,99% – Af tekjum 472.006 – 1.325.127 kr.
  • 3.þrep: 46,29% – Af tekjum yfir 1.325.127 kr.
Hluti tekjuskattsins rennur til ríkisins en annar hluti til sveitarfélagsins í formi útsvars (sem getur verið á bilinu 12,44% – 14,97%). Þannig er tekjuskattur helsta tekjulind sveitafélaga til að fjármagna þjónustu og rekstur samfélagsins.

Raundæmi

Guðrún er með 1.400.000 kr. í mánaðarlaun. Af þessum tekjum greiðir hún tekjuskatt samkvæmt skattþrepum ársins. Hér er einfölduð sundurliðun:
Skattútreikningur:

1. þrep: 472.005 kr. x 31,49% = 148.634 kr.
2. þrep: 853.122 kr. x 37,99% = 324.101 kr.
3. þrep: 74.873 kr. x 46,29% = 34.659 kr.
Heildarskattur: 507.394 kr.
💡 Athugaðu: Í þessu dæmi er ekki gert ráð fyrir iðgjöldum í lífeyrissjóð eða séreignasparnað sem kemur til lækkunar á skattstofni. Þessir liðir hafa áhrif á endanlega upphæð útborgunnar sem ekki er sýnt hér. Hér er aðeins sýnt einfalt dæmi til að skýra skattþrepin.

Hvaða áhrif hefur þetta á mig?

Tekjuskatturinn hefur bein áhrif á það hversu mikið þú færð útborgað í hverjum mánuði. Því hærri sem tekjurnar eru, því hærra hlutfall fer í skatt vegna stighækkandi skattkerfisins. Þetta þýðir að þeir sem hafa hærri laun greiða hlutfallslega meira í skatt en þeir sem hafa lægri laun.
Fyrir þig sem launþega er gott að skilja hvar þú lendir í skattþrepunum. Það hjálpar þér að átta þig á því hvernig launahækkanir eða aukavinna skila sér í raun og veru í vasan þinn. Það getur til dæmis komið á óvart að þó launin hækki um 50.000 kr. á mánuði, getur hluti þeirrar upphæðar strax farið í hærra skattþrep og útborgunin verður því lægri en þú gerðir ráð fyrir.
Auk þess er tekjuskatturinn stór hluti af því hvernig ríkið fjármagna þjónustu eins og menntun, heilbrigðiskerfi og aðra innviði. Það sem þú greiðir í skatt getur því skilað sér óbeint aftur til þín.

Tegundir

  • Tekjuskattur einstaklinga – Lagður á launatekjur einstaklinga.
  • Tekjuskattur lögaðila – Lagður á hagnað fyrirtækja og félaga.